ابو القاسم سلطانى

408

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

است و بدل آن كرمهء البيضا ( فاشرا ) مىباشد 10 * و به‌طور كلى موارد مصرف آن در طب سنتى مانند فاشرا Bryonia dioica بوده است براى اطلاع بيشتر به كد 1031 مراجعه شود . قسمت قابل مصرف : قسمت قابل مصرف درمانى ريشه‌ها مىباشند كه آن را قبل از گل كردن گياه كه حد اكثر مواد موثره را دارد از زمين خارج نموده پس از شستن به قطعات نازك بريده و در حرارت 40 درجه خشك مىنمايند . تركيبات شيميائى : ريشه داراى صمغ ، اسانس ، يك نوع رزين قرمزرنگ به نام بريورزين Bryoresine ، تريونول Trionol ، فيتوسترول به مقدار جزئى آلكالوئيد ، ماده‌اى به نام بريونين و بريونيدين Bryonidine ، آنزيم بريوناز Bryonase و آميدن مىباشد . خواص و كاربرد درمانى : ريشه گياه مسهل قوى ، خلطآور ، مدر ، قىآور ، صفرابر و ضد رماتيسم مىباشد . فاشرستين مسهل بسيار قوى ، سمى و خطرناك مىباشد و ممكن است باعث تحريك مخاط دستگاه گوارشى شود . مصرف بيش از اندازه آن باعث احتقان در اعضاء لگنچه شده و به صورت جدى در جريان هموروئيد و قاعدگى ايجاد اختلال نمايد . آبى كه هنگام قطع ريشه از گياه خارج مىشود خاصيت مسهلى دارد . بهتر است ريشه را به صورت خالص مصرف ننمايند و با گياهان ديگر مخلوط نمايند مانند فرآورده زير كه براى لينت مزاج به كار مىرود : ريشه فاشرستين و رازيانه ( ميوه ، دانه ) از هريك 10 گرم پوست سياه‌توسه ، دانه كتان ، ريشه شرين‌بيان و بنفشه سه رنگ از هريك 20 گرم . 4 قاشق سوپخورى از مخلوط را در يك ليتر آب سرد به مدت 2 - 1 ساعت خيس نموده سپس آن را تا حد جوش حرارت مىدهيم و مىگذاريم 10 تا 15 دقيقه بماند پس از صاف كردن 3 تا 4 مرتبه در روز هر دفعه نصف فنجان ميل مىشود . فاشرستين مدر مىباشد و در آب آوردن انساج ، آب آوردن مفاصل ، نقرس ، رماتيسم مفصلى و عضلانى ، پلورزى ، پريتونيت و پريكارديت مىتواند مورد مصرف قرار گيرد . به‌طور سنتى له‌شده ريشه تازه را با نمك مخلوط نموده زير خاكستر گرم مىگذارند تا گرم شود و به حالت نيم‌گرم روى محل دردناك ناشى از آب آوردن مفاصل ، نقرس ، كوبيدگى و ضرب‌ديدگى قرار مىدهند . هم‌چنين در درمان بند آمدن ادرار ، آب آوردن انساج و رماتيسم مىتوان از مخلوط زير استفاده نمود : ريشه فاشرستين ، ريشه اقطى ، ريشه كرفس از هريك 10 گرم ، شكوفه گل طاوسى پاكوتاه ، گوش موش Parietaria officinalis ، مرغ از هريك 20 گرم ، برگ غان ( توس ) 10 گرم . طرز تهيه و مقدار مصرف مانند فراورده اول مىباشد .